Zmiana klimatu stawia przed samorządami coraz większe wyzwania – od fal upałów i suszy, po nawalne opady i podtopienia. Odpowiedzią na te zagrożenia są Miejskie i Regionalne Plany Adaptacji do Zmian Klimatu (MPA/RPA). Aby jednak plan był realnym narzędziem zarządzania, a nie wyłącznie dokumentem formalnym, kluczowe znaczenie ma sposób przygotowania zamówienia publicznego na jego opracowanie.
Niniejszy dokument zawiera rekomendacje dotyczące przygotowania i prowadzenia procesu opracowania Miejskich/Regionalnych Planów Adaptacji do Zmian Klimatu (MPA/RPA). Szczególnie uwzględniono etapu przygotowania Opisu Przedmiotu Zamówienia (OPZ) / Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia (SIWZ).
Rekomendacje są adresowane przede wszystkim do:
- pracowników administracji samorządowej,
- jednostek organizacyjnych samorządu terytorialnego (JST),
- zespołów przygotowujących zamówienia publiczne, które zlecają opracowanie MPA/RPA podmiotom zewnętrznym (np. firmom doradczym, konsorcjom eksperckim, jednostkom naukowym).
Dokument zakłada, ze opracowanie Planu Adaptacji jest w większości przypadków zlecane na zewnątrz. Odpowiedzialność za prawidłowe określenie zakresu, wymagań merytorycznych i jakościowych spoczywa na zamawiającym. Przyjęto również założenie, ze osoba lub zespół przygotowujący OPZ/SWZ posiada podstawowa wiedze na temat metodyki MPA/RPA, w tym oceny ryzyka klimatycznego, wrażliwości, potencjału adaptacyjnego, lub ma dostęp do wsparcia eksperckiego na etapie przygotowania zamówienia.
Przedstawione dalej rekomendacje nie stanowią spisu treści docelowego dokumentu MPA/RPA, ani instrukcji dla wykonawców. Są one listą kluczowych kroków, decyzji i elementów, które zamawiający powinien świadomie uwzględnić na etapie planowania procesu i formułowania OPZ/SWZ, aby:
- uniknac zbyt ogólnych lub niejednoznacznych zapisów,
- zapobiec lukom merytorycznym w opracowaniu Planu,
- oraz zagwarantować, ze finalny MPA/RPA będzie odpowiadał rzeczywistym potrzebom adaptacyjnym miasta
lub regionu.
Dokument kładzie nacisk na role zamawiającego jako świadomego inicjatora procesu adaptacji, który – nawet jeśli nie wykonuje analiz samodzielnie – musi jasno określić ich zakres, poziom szczegółowości oraz oczekiwane rezultaty. Tylko takie podejście pozwala skutecznie wykorzystać potencjał wykonawców zewnętrznych i zapewnić wysoka jakość planów adaptacji do zmian klimatu. Dokument przyjmuje metodykę, strukturę i cele procesu oraz definicje kluczowych pojęć zgodnie z:
- „Podręcznikiem adaptacji do zmian klimatu dla miast” opracowanym przez Instytut Ochrony Środowiska -Państwowy Instytut Badawczy,
- oraz podejściem stosowanym w ramach inicjatywy Mission Implementation Platform for Adaptation to Climate Change (MIP4Adapt), rozwijanej na poziomie Unii Europejskiej.
Rekomendacje zawarte w dokumencie wynikają z połączenia doświadczeń wdrożeniowych, pracy bezpośrednio z samorządami oraz refleksji badawczej nad skutecznością procesów planowania adaptacji w polskich realiach.
