Regionalny Plan Działań dla Klimatu i Energii dla Województwa małopolskiego
Cel i zakres Planu
Regionalny Plan Działań dla Klimatu i Energii został przyjęty przez Zarząd Województwa Małopolskiego 18 lutego 2020 roku. Na początku 2026 roku dokument został zaktualizowany. Aktualizacja Regionalnego Planu została przyjęta przez Zarząd Województwa Małopolskiego 10 lutego 2026 roku..
Regionalny Plan przekłada kierunki Krajowego Planu na rzecz Energii i Klimatu oraz unijnej polityki klimatyczno-energetycznej na poziom regionalny, wspierając realizację krajowych działań poprzez ich dostosowanie do lokalnych uwarunkowań. Cele ilościowe w zakresie łagodzenia skutków zmiany klimatu wyznaczone przez Unię Europejską na rok 2030:
- ograniczenie emisji gazów cieplarnianych o co najmniej 55% (w porównaniu do poziomu z roku bazowego 1990),
- zwiększenie udziału odnawialnych źródeł energii (OZE) do co najmniej 42,5% zużycia energii końcowej brutto, starając się jednak, by wartość ta wyniosła 45%,
- zmniejszenie zużycia energii końcowej o co najmniej 11,7% w porównaniu z prognozami zużycia energii na 2030 r.
Długoterminowa strategia UE zakłada osiągnięcie neutralności klimatycznej do roku 2050.
Walka ze skutkami zmiany klimatu w województwie małopolskim wymaga podjęcia działań równocześnie na dwóch płaszczyznach:
- przeciwdziałania i łagodzenia przyczyn zmiany klimatu poprzez ograniczenie emisji gazów cieplarnianych
- działań i środków adaptacyjnych łagodzących skutki zmiany klimatu.
Regionalny Plan działań integruje najważniejsze obszary działań w zakresie przeciwdziałania i adaptacji do zmian klimatu, tj. sektor: energii, transportu, gospodarki (w tym przemysłu i gospodarki odpadami), budownictwo, rolnictwo, lasy i użytkowanie gruntów.
Analiza aktualnego stanu
Regionalny Plan przedstawia szczegółową ocenę obecnego stanu – określa poziom emisji gazów cieplarnianych oraz wyznacza źródła ich emisji dla sześciu obszarów interwencji wyznaczonych w Planie.
| Obszar | Emisja gazów cieplarnianych w roku 1990 | Emisja gazów cieplarnianych w roku 2023 | Zmiana emisji |
| Energia | 10 150 | 4 531 | -55% |
| Budownictwo | 4 438 | 3 038 | -32% |
| Transport | 1 698 | 6 106 | +260% |
| Gospodarka | 8 359 | 4 367 | -48% |
| Rolnictwo | 2 421 | 1 460 | -40% |
| Lasy i użytkowanie terenu | 89 | 138 | +55% |
| Suma | 27 155 | 19 639 | -28% |
W roku 2023 emisja gazów cieplarnianych wyniosła 19,6 Mt eq. CO2. Do głównych źródeł emisji gazów cieplarnianych w Małopolsce należą:
- transport – 31,1%,
- wytwarzanie energii (energia elektryczna i cieplna oraz chłód) na drodze spalania paliw kopalnych – 23,1%,
- gospodarka (przemysł) – 22,2%,
- budownictwo – 15,4%.
Udział sektora rolnictwa i użytkowania terenów odpowiada za 8,1% emisji gazów cieplarnianych. Rolnictwo odpowiada za 7,4%, natomiast leśnictwo i użytkowanie terenów odpowiadają za 0,7% emisji.
Regionalny Plan Działań dla Klimatu i Energii dla Województwa małopolskiego opisuje bieżący stopień wykorzystania odnawialnych źródeł energii w województwie małopolskim oraz przedstawia bilans energetyczny województwa.
| Rodzaj technologii | Liczba instalacji | Udział w liczbie instalacji | Moc zainstalowana | Udział w zainstalowanej mocy | Ilość wytworzonej energii | Udział w wytworzonej energii |
| [-] | [%] | [MW] | [%] | [TJ/rok] | [%] | |
| Fotowoltaika | 135 825 | 31,33 | 1 195,75 | 25,89 | 1 188,05 | 13,40 |
| Kolektory słoneczne | 39 741 | 9,17 | 79,48 | 1,72 | 66,85 | 0,75 |
| Pompy ciepła | 26 897 | 6,20 | 268,97 | 5,82 | 595,63 | 6,72 |
| Kotły na biomasę | 231 039 | 53,29 | 2 722,47 | 60,02 | 6 138,19 | 69,23 |
| Biogazownie inne niż rolnicze | 23 | 0,01 | 14,43 | 0,31 | 33,73 | 0,38 |
| Elektrownie wiatrowe | 8 | 0,002 | 5,32 | 0,12 | 2,79 | 0,03 |
| Elektrownie wodne | 46 | 0,01 | 187,86 | 4,07 | 553,32 | 6,24 |
| Ciepłownie geotermalne | 1 | 0,0002 | 94,80 | 2,05 | 287,40 | 3,24 |
| Biogazownie rolnicze | 1 | 0,0002 | 0,15 | 0,003 | 0,33 | 0,004 |
| SUMA | 433 581 | 100 | 4 619,24 | 100 | 8 866,31 | 100 |
Szacuje się, że w województwie małopolskim funkcjonuje ponad 433 tys. instalacji odnawialnych źródeł energii o łącznej mocy zainstalowanej równej 4 619 MW. Do źródeł o największym udziale procentowym w mocy zainstalowanej należą kotły na biomasę (60,02%) oraz fotowoltaika (25,89%). Najmniejszy udział w odnawialnym miksie energetycznym Małopolski charakteryzuje biogazownie rolnicze (0,003%) oraz elektrownie wiatrowe (0,12%).
Kierunki działań długoterminowych
Osiągnięcie w Małopolsce celów UE w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych, poprawy efektywności energetycznej i wzrostu wykorzystania OZE do roku 2030, oznacza (przy założeniu osiągnięcia celów: 40% redukcji gazów cieplarnianych, 32% wykorzystania OZE i 8,81% poprawy efektywności energetycznej):
- zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych o 5 340 kt eq.CO2 (w 2030 emisja gazów cieplarnianych powinna wynieść 14 299 kt/rok),
- zwiększenie ilości wytwarzanej energii ze źródeł odnawialnych o 38 911 TJ (w 2030 produkcja energii finalnej z OZE powinna wynieść 79 661 TJ),
- zmniejszenie zużycia energii finalnej o 1 554 ktoe (65 063 TJ) (w 2030 r. powinno się zużywać 5 140 ktoe (tj. 215 201 TJ energii finalnej).
Główne kierunki działań długoterminowych w zakresie energii i klimatu to:
- decentralizacja działań na rzecz redukcji emisji,
- rozwój infrastruktury odnawialnych źródeł energii,
- wzrost efektywności energetycznej,
- przemiany w sektorze transportu,
- wspieranie adaptacji do skutków zmiany klimatu,
- zarządzanie odpadami i gospodarka o obiegu zamkniętym,
- zrównoważona gospodarka rolna,
- racjonalna gospodarka wodna,
- zaangażowanie lokalnych interesariuszy.
Pełny dokument jest dostępny na stronie Biuletynu Informacji Publicznej Województwa Małopolskiego.
Aktualizacja i monitorowanie Planu
Regionalny Plan Działań dla Klimatu i Energii opisuje zadania realizowane zarówno przez Urząd Marszałkowski oraz jego jednostki organizacyjne. Długoterminowa wizja strategiczna Małopolski stanowi zaproszenie do współpracy dla sektora energii, transportu, budownictwa, gospodarki, przemysłu oraz rolnictwa. Osiągnięcie zamierzonych celów nie będzie również możliwe bez pełnego zaangażowania w ich realizację zarówno władz publicznych, jak również samych mieszkańców.
Na początku 2026 roku dokument został zaktualizowany. Aktualizacja Regionalnego Planu została przyjęta przez Zarząd Województwa Małopolskiego 10 lutego 2026 roku.
Aktualizacja RPDKiE jest częścią działania C1 projektu zintegrowanego LIFE-IP EKOMAŁOPOLSKA “Wdrażanie Regionalnego Planu Działań dla Klimatu i Energii dla województwa małopolskiego”, finansowanego ze środków programu LIFE Unii Europejskiej oraz z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.
